HOAXEN EN NONSENS OP HET INTERNET

door Evita Carmen

De laatste tijd is er meer en meer opschudding in het internet wereldje rond het fenomeen van de zogenaamde "hoaxen". In feite is het niet zo verwonderlijk dat "hoaxen" en (valse) geruchten sneller en eveneens hardnekkiger de ronde doen. Nog nooit was het zo gemakkelijk om geruchten en halve waarheden de wereld in te sturen. Miljoenen enthousiaste internet gebruikers werpen zich dagelijks als hongerige wolven op de immens groter wordende informatieberg. Maar welke informatie is nu juist en wat is compleet verzonnen? Controleert de doordeweekse surfer de data en gegevens die hij of zij dagelijks leest? Zijn we nog wel kritisch genoeg? Internet wordt toch nog al te vaak aangeprezen als de "wereldomvattende encyclopedie", waar je alles, maar dan ook 'alles' kan zien, horen en leren. Of is het misschien weer een mooi staaltje van de geschiedenis die zich, tot vervelens toe, blijft herhalen? Denk maar aan de eerste kranten. Het is geen toeval dat men in een gesprek nog wel eens durft te verwijzen naar de uitspraak 'het staat in de krant, het zal dus wel waar zijn'. Het spreekt voor zich dat de persoon die deze uitspraak in de mond neemt het nodige sarcasme zal tentoon spreiden.

Is het waar dat de mensheid afgestompt geraakt? Gebruiken we hoe langer hoe minder onze hersens, zijn we nog wel kritisch genoeg? Enkele weken geleden las ik ergens, op het net nota bene, een betoog in die zin. Men (wie? waar? wat?) nam als voorbeeld de arrestaties van Gary Glitter en de zoon van Isaac Assimov (David). Zij zouden beiden gearresteerd zijn door de lokale politie, omdat computerherstellers op hun harde schijven pornografische beelden hebben gevonden. Isaac Assimov, helaas reeds overleden, was een beroemd sciencefiction schrijver, gerenommeerd geleerde en lid van Mensa, de hoge IQ club. Ik wil niet uitweiden over de eventuele erfelijkheid van het IQ, maar ik mag toch voorzichtig veronderstellen dat men geen "groot licht" moet zijn om te beseffen dat de kans redelijk groot is dat een computerhersteller, of iemand die zich daar officieel en met succes voor uitgeeft, in staat is om uw defecte computer terug aan de praat te krijgen. Dat die persoon dan waarschijnlijk op uw harde schijf gaat rondsnuffelen ter verificatie van de goede werking is toch ook vrij logisch. En dat die persoon dan uw verboden beeldekens te zien krijgt, tsja... wat een verassing!

interview

Is dit verhaal dan waar of niet waar? En hoe zit het met die hoaxen? We besloten om een autoriteit op dit domein te raadplegen, daarom namen we een interview af van Professor Andrew Mc. Pherson van de VZ University of Kent (vertaald uit het Engels door An Verdonck).

NM: Professor, u klaagt de misinformatie of desinformatie op het internet aan?

P: Zeer zeker. Alhoewel ik sinds jaren zelf een fervent en enthousiast gebruiker van het internet ben, erger ik me hoe langer hoe meer aan de klinkklare nonsens of niet verifieerbare informatie die op de mensheid via het internet wordt losgelaten.

NM: Maar de internet gemeenschap wordt toch algemeen aanzien als een intelligente en kritische...

P: (onderbreekt) Ja ja, maar dat neemt niet weg dat het aanbod van nonsens met de minuut, wat zeg ik, met de seconde toeneemt. Het is nu al onmogelijk geworden een inventaris op te stellen van alle rubrieken of onderwerpen waarover je onnozelheden en onwaarheden op het net kan terugvinden, laat staan de informatie zelf!

NM: Het aantal internet gebruikers stijgt ook met de seconde!

P: Zeker. En zijn we allemaal nog wel kritisch genoeg?

NM: U kan toch niet ontkennen dat men op het internet een ontzettend grote berg correcte en interessante informatie kan vinden?

P: Uiteraard! (opgewonden) Ik ben en blijf een groot voorstander van het net. Als het aan mij lag kreeg iedere inwoner op de planeet een gratis internet aansluiting in de bus!

NM: In uw boek "The Net lies" bent u nochtans niet mals voor het systeem...

P: Neen! (boos) Dan heeft u de boodschap van mijn boek niet begrepen! (Terug gekalmeerd:) het is eerder een pleidooi voor betere controle op de inhoud van informatie en haar bronnen.

NM: Als ik me niet vergis biedt u niet direct een oplossing, maar beperkt u zich tot de vaststelling van het fenomeen.

P: De bedoeling van het boek was de doordeweekse internet gebruiker wakker te schudden. De rest komt wel vanzelf. Ik hou mijn vertrouwen in de internet gemeenschap dat zij dit probleem zelf wel zal oplossen.

NM: Uw voorstel om een soort "net nanny" of geautomatiseerde afscherming van niet gecontroleerde informatie in te stellen lijkt me nogal kras en onverwezenlijkbaar.

P: Dat zegt u.

NM: Ja, maar ik had graag vernomen hoe ver u staat met dit voorstel.

P: Ik heb met enkele collega's van verschillende universiteiten overleg gepleegd, en volgende maand richten we een vereniging op die de naam "BI-TV" zal dragen. De afkorting staat voor Better Information Through Verification. Wij zullen sites die dat vragen controleren op correctheid van informatie en inhoud, en, indien ze voldoen aan onze normen, een kwaliteitslabel geven. Op het net plaatsen we een site met alle links naar deze sites, gerangschikt volgens onderwerp. Dit monsterproject zal een niet te onderschatten bijdrage leveren naar een volwaardiger en ernstiger internet! We overwegen zelfs een soort blacklist op te stellen, adressen van sites waar je alleen valse geruchten en nonsens kan terugvinden.

NM: U gaat het internet in feite opsplitsen.

P: Inderdaad, in wezen kan het helemaal geen kwaad dat er sites op het net staan die bol staan van niet correcte en niet te controleren gegevens. Zolang de surfer maar weet dat er sites zijn die door deskundigen gecontroleerd werden en die wel aan perfecte normen voldoen.

NM: En wie gaat die normen opstellen? Zal dit wel objectief gebeuren?

P: U mag me vertrouwen!

NM: Hoe bent u op de idee gekomen om een kruistocht tegen de desinformatie aan te vangen?

P: Ik had op de universiteit het gerucht opgevangen dat er een complot via het net uitgewerkt was door een geheime dienst van een niet nader te noemen land.

NM: Ja ja, ook weer zo'n hoax zeker, en u was flink teleurgesteld dat u zich had laten vangen, vandaar!

P: Toch niet, ik heb mij maanden bezig gehouden met een zeer uitgebreid onderzoek.

NM: En?

P: Ik ben tot de vaststelling gekomen dat dit gerucht volledig klopte!

NM: Dat meent u niet! Verklaar u nader.

P: Het betreft een samenzwering om de mensheid dom te maken of te houden, maar meer kan ik daar nu nog niet over zeggen.

NM: Dat kan U toch niet staven!

P: Toch wel, maar op een latere datum. Een volgende keer.

NM: Professor, u realiseert zich toch wel dat u in feite helemaal niet bestaat.

P: Hoezo?

NM: Dit interview is helemaal niet echt, U bent helemaal verzonnen.

P: Jazeker. Maar de reden waarom ik dan ook toezegde voor dit interview is dat ik mijn theorie kracht wilde bijzetten.

NM: Dat is dan ook aardig gelukt! Tot slot wilde ik toch nog even vragen of ons magazine op uw befaamde blacklist zou komen te staan.

P: Daar mag u op rekenen!